Trong những năm gần đây, tình trạng thừa cân, béo phì ở trẻ em đang có xu hướng gia tăng. Từ năm 1990 đến năm 2022, tỷ lệ trẻ em và thanh thiếu niên từ 5–19 tuổi sống chung với béo phì đã tăng gấp bốn lần từ 2% lên 8% trên toàn cầu, trong khi tỷ lệ người lớn từ 18 tuổi trở lên sống chung với béo phì tăng hơn gấp đôi từ 7% đến 16%.

Nhiều cha mẹ vẫn cho rằng trẻ càng mũm mĩm càng khỏe mạnh, nên đôi khi không nhận ra con mình đã thừa cân. Trên thực tế, nếu tình trạng này kéo dài, sức khỏe và sự phát triển của trẻ có thể bị ảnh hưởng. Vì vậy, việc nhận biết sớm các dấu hiệu thừa cân, béo phì ở trẻ là rất cần thiết để cha mẹ có thể điều chỉnh chế độ ăn uống và sinh hoạt phù hợp.

Một trong những dấu hiệu dễ nhận thấy là trẻ tăng cân nhanh trong một thời gian ngắn. Cân nặng của trẻ tăng rõ rệt nhưng chiều cao lại không tăng tương ứng. Cha mẹ có thể nhận thấy quần áo của trẻ nhanh chật hơn, đặc biệt là ở vùng bụng, đùi hoặc cánh tay. Khi nhìn vào vóc dáng của trẻ, cơ thể có xu hướng tròn trịa hơn so với các bạn cùng tuổi.

Ngoài ra, trẻ thừa cân thường có vòng bụng to hơn bình thường. Khi nhìn nghiêng, bụng của trẻ có thể nhô ra khá rõ. Mỡ cũng có thể tích tụ ở nhiều vị trí trên cơ thể như bụng, hông, đùi hoặc cánh tay. Một số trẻ còn xuất hiện các nếp gấp mỡ ở vùng bụng hoặc sau gáy.

Bên cạnh những thay đổi về hình thể, trẻ thừa cân thường ít vận động hơn. Khi tham gia các hoạt động chạy nhảy hoặc chơi thể thao, trẻ dễ cảm thấy mệt hoặc thở nhanh hơn so với các bạn khác. Nhiều trẻ ngại vận động và thích ngồi xem tivi, chơi điện thoại hoặc máy tính bảng trong thời gian dài. Thói quen ít vận động này khiến cân nặng của trẻ càng dễ tăng lên.

Thói quen ăn uống cũng là một yếu tố dễ nhận thấy ở nhiều trẻ thừa cân. Một số trẻ thích ăn các loại thực phẩm nhiều dầu mỡ, bánh kẹo ngọt, nước ngọt hoặc đồ ăn nhanh. Ngoài các bữa ăn chính, trẻ còn ăn vặt nhiều lần trong ngày. Nếu việc ăn uống như vậy kéo dài trong khi trẻ ít vận động thì nguy cơ thừa cân, béo phì sẽ tăng lên.

Ở một số trường hợp, trẻ thừa cân còn có thể xuất hiện những thay đổi trên da. Vùng da ở cổ, nách hoặc khuỷu tay đôi khi trở nên sẫm màu hơn bình thường và trông dày hơn. Đây có thể là dấu hiệu cho thấy cơ thể trẻ đang bị ảnh hưởng bởi tình trạng thừa cân kéo dài.

Ngoài ra, trẻ thừa cân có thể dễ đổ mồ hôi, nhanh mệt khi vận động hoặc ngáy khi ngủ. Một số trẻ còn cảm thấy đau chân hoặc khó chịu khi phải đi lại nhiều. Những biểu hiện này có thể ảnh hưởng đến sinh hoạt và sức khỏe của trẻ nếu không được chú ý kịp thời.

Để kiểm soát thừa cân, béo phì ở trẻ, cha mẹ cần xây dựng chế độ ăn hợp lý, tăng rau xanh, trái cây và hạn chế các thực phẩm nhiều đường, chất béo như thức ăn nhanh, nước ngọt. Đồng thời, khuyến khích trẻ vận động ít nhất 60 phút mỗi ngày, hạn chế thời gian xem tivi, điện thoại và duy trì thói quen ăn uống đúng bữa. Cha mẹ cũng nên theo dõi cân nặng, chiều cao của trẻ định kỳ để kịp thời điều chỉnh chế độ ăn và sinh hoạt phù hợp. Nếu trẻ có các dấu hiệu thừa cân béo phì như trên, ba mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được tư vấn và can thiệp sớm.