Tham dự buổi làm việc, về phía đoàn công tác có TS Đỗ Thị Nhàn, đại diện Cục Phòng bệnh – Trưởng đoàn, bà Nguyễn Thị Minh Thu, đại diện Tổ chức Y tế Thế giới tại Việt Nam, cùng các cán bộ chuyên môn đến từ Cục phòng bệnh, Viện vệ sinh dịch tễ Trung ương và WHO. Về phía tỉnh Thanh Hóa có Thạc sĩ Lê Trường Sơn – Phó Giám đốc CDC Thanh Hóa, cùng đại diện các khoa/phòng liên quan trực tiếp đến công tác phòng, chống HIV/AIDS.

    Tình hình dịch HIV/AIDS tại Thanh Hóa

          Tại buổi làm việc, đại diện CDC Thanh Hóa đã trình bày tổng quan về tình hình dịch HIV/AIDS trên địa bàn tỉnh. Theo đó, tính đến cuối năm 2024, tổng số ca HIV/AIDS lũy tích là 9.240 người; trong đó số người đang còn sống và quản lý được là 4.685 (4.068 người Thanh Hóa và 617 người tỉnh ngoài ở trại giam), hơn 3.000 người nhiễm HIV đã tử vong, trong đó phần lớn tập trung tại các huyện/thành phố như Thành phố Thanh Hóa, Thọ Xuân, Hậu Lộc,… Tỷ lệ lây nhiễm HIV qua đường tình dục có xu hướng tăng, đặc biệt ở nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM) và phụ nữ mại dâm.

Thạc sĩ Lê Trường Sơn, phó giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thanh Hóa làm việc với Đoàn công tác

          Thanh Hóa là một trong những tỉnh có dân số đông, với hơn 4 triệu dân, địa bàn rộng, dân cư phân bố không đồng đều và có nhiều khu vực miền núi, vùng sâu vùng xa. Đây là yếu tố gây khó khăn trong việc tiếp cận và triển khai đồng bộ các dịch vụ dự phòng, xét nghiệm, điều trị HIV/AIDS cho các nhóm nguy cơ cao.

    Kết quả nổi bật trong công tác phòng, chống HIV/AIDS

Trong giai đoạn 2021–2024, công tác phòng, chống HIV/AIDS của Thanh Hóa đạt được nhiều kết quả tích cực. Một số thành tựu đáng ghi nhận bao gồm:

• Tăng cường xét nghiệm và phát hiện sớm ca nhiễm HIV: Các hoạt động xét nghiệm HIV được triển khai đa dạng, linh hoạt, đặc biệt là hình thức xét nghiệm HIV dựa vào cộng đồng, xét nghiệm tự nguyện, lưu động và tiếp cận các nhóm nguy cơ cao. Trong năm 2024 ghi nhận 107 ca HIV mới tại 23 huyện (30% ca HIV mới vẫn thuộc nhóm nam có quan hệ tình dục đồng giới), 8 ca tử vong tại 6 huyện.

Mở rộng điều trị ARV: Tính đến cuối năm 2024, số người nhiễm HIV đang điều trị ARV tại Thanh Hóa là 4.157 bệnh nhân (BN), trong đó: 4.062 BN người lớn và 95 BN trẻ em; 2.854 BN nam và 1.303 BN là nữ giới; 3.407 BN điều trị trong cộng đồng và 750 BN điều trị ARV trong 4 trại giam, 1 trại tạm giam và TTGDLĐXH tỉnh. Trong 3.407 BN điều trị trong cộng đồng, 3.332 BN có thẻ BHYT chiếm 97,8%; có 163 BN đã được mua và cấp thẻ BHYT miễn phí bằng nguồn ngân sách của tỉnh; trong đó hơn 95% có tải lượng virus dưới ngưỡng phát hiện, góp phần giảm nguy cơ lây truyền HIV ra cộng đồng.

• Triển khai hiệu quả các can thiệp giảm hại: Các chương trình phân phát bao cao su, bơm kim tiêm sạch, điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng Methadone… tiếp tục được duy trì và mở rộng, đem lại hiệu quả trong giảm lây nhiễm HIV mới.
• Tăng cường truyền thông, vận động thay đổi hành vi: Hoạt động truyền thông phòng, chống HIV/AIDS được thực hiện thường xuyên trên nhiều kênh khác nhau, giúp nâng cao nhận thức cộng đồng, giảm kỳ thị, phân biệt đối xử với người nhiễm HIV.

Thách thức và khó khăn

Tuy nhiên, đại diện CDC Thanh Hóa cũng thẳng thắn chia sẻ những khó khăn trong quá trình triển khai:

• Kinh phí còn hạn chế: Nguồn lực tài chính dành cho chương trình phòng, chống HIV/AIDS giảm dần, đặc biệt khi các nguồn viện trợ quốc tế rút đi, gây ảnh hưởng đến việc duy trì các hoạt động can thiệp hiệu quả.
• Độ bao phủ dịch vụ chưa đồng đều: Tại một số khu vực vùng sâu vùng xa, việc tiếp cận dịch vụ vẫn gặp nhiều trở ngại do điều kiện giao thông, thiếu nhân lực y tế cơ sở, hoặc sự kỳ thị xã hội.
• Biến động nhóm nguy cơ: Di cư lao động, xu hướng quan hệ tình dục không an toàn ở giới trẻ, đặc biệt trong cộng đồng MSM, đang đặt ra những thách thức mới trong việc kiểm soát dịch HIV/AIDS.

Trao đổi và định hướng ưu tiên trong thời gian tới

Đại diện WHO trao đổi tại buổi làm việc

          Đoàn công tác Cục Phòng bệnh và WHO đã rất ấn tượng với những kết quả Thanh Hóa đạt được trong công tác phòng, chống HIV/AIDS, trong 2 ngày công tác tại Thanh Hóa, 2 bên đã có nhiều trao đổi cụ thể liên quan đến các nội dung: Công tác phòng chống HIV/AIDS trong giai đoạn mới khi các nguồn viện trợ đang giảm dần thì nguồn kinh phí nào sẽ được thay thế để tiếp tục duy trì công tác phòng chống HIV/AIDS; trong bối cảnh thay đổi về hệ thống hành chính của cả nước sẽ tác động như thế nào đến công tác phòng chống HIV/AIDS tại cơ sở; hoạt động mua sắm thuốc điều trị trong giai đoạn mới này cần phải có sự đổi mới như thế nào để đảm bảo tốt cho công tác phòng chống HIV/AIDS; chính sách tài chính đảm bảo hoạt động dự phòng trong công tác phòng chống HIV/AIDS; việc mua sắm sinh phẩm, test kit được thực hiện theo quy trình như thế nào? Ngoài ra, Đoàn công tác đã có buổi làm việc với Trung tâm Y tế huyện Ngọc Lặc; Nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới nam(MSM) của nhóm CBO về các nội dung liên quan đến các hoạt động phòng chống HIV/AIDS…..

Làm việc tại Trung tâm Y tế huyện Ngọc lặc

          Phát biểu kết luận buổi làm việc, TS. Đỗ Thị Nhàn nhấn mạnh: Cục Phòng bệnh sẽ tiếp tục đồng hành và hỗ trợ Thanh Hóa trong việc thực hiện các mục tiêu chiến lược quốc gia về chấm dứt dịch AIDS vào năm 2030. WHO cũng cam kết tiếp tục hỗ trợ kỹ thuật, chuyên môn để Thanh Hóa triển khai hiệu quả các mô hình can thiệp và mở rộng dịch vụ. Còn với những nội dung được chia sẻ trong 2 ngày làm việc tại Thanh Hóa sẽ được Đoàn tổng hợp và có báo cáo kết quả cụ thể gửi về CDC Thanh Hóa trong thời gian sớm nhất.

          Buổi làm việc khép lại trong không khí trao đổi cởi mở, mang tính xây dựng, hướng tới mục tiêu chung là kiểm soát tốt dịch HIV/AIDS trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa và tiến tới chấm dứt dịch bệnh này trong tương lai gần.

Thực hiện: Hoàng Yến – Khoa TT GDSK, CDC Thanh Hóa