Xét nghiệm HIV sớm không chỉ giúp phát hiện bệnh kịp thời mà còn mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Khi có kết quả “âm tính”, người được xét nghiệm sẽ giải tỏa được những băn khoăn, lo lắng về tình trạng nhiễm HIV của mình và được tư vấn các biện pháp dự phòng lây nhiễm HIV hiệu quả. Trường hợp kết quả “dương tính” (khẳng định bạn đã nhiễm HIV), người nhiễm HIV sẽ được tư vấn tâm lý, hỗ trợ xây dựng kế hoạch sống phù hợp, đồng thời được kết nối sớm với các dịch vụ chăm sóc và điều trị HIV/AIDS.

Điều quan trọng nữa là, nếu biết tình trạng nhiễm HIV sớm, người nhiễm sẽ được chăm sóc và điều trị ARV kịp thời. Một người nếu biết sớm tình trạng nhiễm HIV của mình cộng với sự tư vấn của thầy thuốc sẽ giúp họ biết cách dự phòng lây nhiễm HIV cho vợ, chồng, bạn tình, người thân trong gia đình và những người khác. Thực tế cho thấy, rất nhiều trường hợp đáng tiếc do không biết tình trạng nhiễm HIV nên đã “vô tình” làm lây truyền HIV sang vợ, chồng, bạn tình, người thân trong gia đình, bao gồm lây truyền HIV từ mẹ sang con. Do đó, càng phát hiện sớm tình trạng nhiễm HIV thì việc chăm sóc y tế, bao gồm cả điều trị bằng ARV sẽ càng được bắt đầu sớm, giúp người có HIV duy trì sức khỏe, sống khỏe mạnh như người bình thường, có thể tiếp tục học tập, lao động, có cuộc sống bình thường và kéo dài tuổi thọ. Khi điều trị ARV sớm và tuân thủ tốt, đạt được tải lượng vi rút ở mức “không phát hiện được” (tải lượng vi rút HIV trong máu ở mức thấp hơn ngưỡng 200 bản sao/ml máu) thì nguy cơ lây nhiễm HIV qua đường tình dục là không có. Hơn nữa, điều trị sớm giúp phòng ngừa các biến chứng, từ đó giảm chi phí khám, chữa bệnh, chi phí thuốc và nằm viện, giảm gánh nặng kinh tế cho người nhiễm HIV và gia đình.

Thực tế tại tỉnh Thanh Hóa cho thấy, dịch HIV/AIDS vẫn đang diễn biến phức tạp. Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Thanh Hóa, tính đến tháng 12/2025, đến nay toàn tỉnh ghi nhận 9.362 người nhiễm HIV, trong đó hơn 3.000 người đã tử vong, 100% xã, phường đều báo cáo phát hiện người nhiễm HIV. Riêng trong năm 2025, toàn tỉnh đã thực hiện xét nghiệm cho 72.395 người, qua đó phát hiện 310 trường hợp dương tính bao gồm cả người ngoại tỉnh và trong tỉnh, chủ yếu tập trung ở các nhóm có hành vi nguy cơ cao như: người sử dụng ma túy, nam quan hệ tình dục đồng giới, vợ/chồng, bạn tình của người nhiễm HIV và can phạm nhân.

Hiện nay, dịch vụ xét nghiệm sàng lọc HIV đã được triển khai rộng rãi trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa tại các cơ sở y tế công lập, tư nhân và ngoài cộng đồng thông qua các cán bộ y tế thực hiện lưu động hoặc do các nhân viên tiếp cận cộng đồng (là những người không chuyên) được hướng dẫn, tập huấn cũng có thể thực hiện xét nghiệm sàng lọc HIV. Với kỹ thuật ngày càng đơn giản, hiện nay người có nhu cầu xét nghiệm HIV có thể tự thực hiện qua lấy máu đầu ngón tay để xét nghiệm hoặc tự xét nghiệm bằng dịch miệng. Chỉ khi các xét nghiệm sàng lọc này nghi ngờ mới cần xét nghiệm khẳng định nhiễm HIV tại các phòng xét nghiệm khẳng định được Bộ Y tế cho phép khẳng định nhiễm HIV. Tất cả các dịch vụ xét nghiệm HIV đều bảo đảm nguyên tắc tự nguyện, an toàn và bảo mật thông tin, tạo điều kiện thuận lợi để người dân yên tâm tiếp cận các dịch vụ dự phòng, chăm sóc và điều trị HIV/AIDS.

Song song với hoạt động phát hiện ca bệnh, công tác điều trị HIV/AIDS trên địa bàn tỉnh tiếp tục được duy trì và mở rộng. Hiện nay, Thanh Hóa đang triển khai điều trị ARV tại 36 cơ sở y tế, bao gồm: các Bệnh viện đa khoa khu vực, Bệnh viên đa khoa tỉnh, Cơ sở cai nghiện ma túy số 1, Trung tâm y tế Ngọc Lặc và Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh, với 4.157 bệnh nhân đang được điều trị. Nguồn thuốc ARV sử dụng từ nguồn Dự án Quỹ Toàn cầu và nguồn Bảo hiểm Y tế, góp phần giúp người nhiễm HIV tiếp cận điều trị liên tục, lâu dài và hiệu quả.

Trước tình hình dịch HIV/AIDS còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ, việc đẩy mạnh truyền thông nâng cao nhận thức của người dân về xét nghiệm HIV sớm và điều trị ARV kịp thời tiếp tục là nhiệm vụ trọng tâm trong công tác phòng, chống HIV/AIDS trên địa bàn tỉnh. Xét nghiệm HIV sớm giúp mỗi người chủ động bảo vệ sức khỏe bản thân, đồng thời góp phần ngăn chặn lây truyền HIV trong gia đình và cộng đồng. Điều trị ARV sớm, tuân thủ đầy đủ không chỉ giúp người nhiễm HIV sống khỏe mạnh, ổn định lâu dài mà còn là giải pháp dự phòng hiệu quả, góp phần giảm số ca nhiễm mới, hạn chế tử vong do AIDS và tiến tới thực hiện mục tiêu 95-95-95 trong phòng, chống HIV/AIDS.

Cần khuyến cáo đến người dân, đặc biệt là phụ nữ mang thai và những người có hành vi nguy cơ cao, chủ động tham gia xét nghiệm HIV để sớm biết tình trạng sức khỏe của mình, kịp thời tiếp cận các dịch vụ dự phòng, chăm sóc và điều trị HIV/AIDS. Mỗi người dân hãy nâng cao ý thức, chủ động xét nghiệm HIV và tuân thủ điều trị ARV khi phát hiện nhiễm HIV, góp phần cùng ngành y tế thực hiện hiệu quả mục tiêu kiểm soát HIV/AIDS, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và hướng tới một xã hội không còn kỳ thị với HIV/AIDS.