1. Chuyển đổi số trong ngành y tế là gì?

Chuyển đổi số y tế là quá trình ứng dụng công nghệ, truyền thông vào các hoạt động trong ngành y tế một cách tổng thể và toàn diện. Từ đó, tối ưu hóa việc quản lý, lưu trữ thông tin cũng như cải thiện và nâng cao chất lượng dịch vụ và trải nghiệm của người dùng.

Chuyển đổi số ngành y tế được thực hiện thông qua việc ứng dụng các hệ thống thông tin và công nghệ như: hệ thống hồ sơ điện tử, hệ thống quản lý bệnh viện/bệnh nhân hay các ứng dụng di động và công nghệ tiên tiến như Big data, IoT, AI, Robot, điện toán đám mây, công nghệ thực tế ảo, …

2. Lợi ích của nhân dân trong chuyển đổi số ngành y tế

Chuyển đổi số y tế mang lại nhiều lợi ích quan trọng cho người dân, đặc biệt là trong các khía cạnh về tăng cường khả năng tiếp cận dịch vụ y tế, nâng cao chất lượng dịch vụ y tế, giảm chi phí y tế và khả năng tự chăm sóc sức khỏe của người dân:

Một là, một trong những lợi ích rõ ràng của việc chuyển đổi số y tế là sự tiện lợi và dễ dàng trong việc tiếp cận dịch vụ y tế. Thay vì phải đến trực tiếp bệnh viện, người dân có thể dễ dàng đặt lịch khám và tư vấn trực tuyến với bác sĩ thông qua các ứng dụng hoặc trang web của bệnh viện. Việc này giúp tiết kiệm thời gian và chi phí đi lại, giảm tình trạng đông đúc tại bệnh viện và cho phép người dân có thể chọn thời gian khám phù hợp với lịch trình của mình. Việc triển khai tiếp đón người bệnh đi khám, chữa bệnh bằng căn cước công dân gắn chíp hoặc qua ứng dụng định danh điện tử của Bộ Công an (ứng dụng VNeID) cũng giúp tạo thuận lợi cho người dân. Ngoài ra, việc xem kết quả xét nghiệm và chẩn đoán từ xa cũng là một tính năng quan trọng của chuyển đổi số y tế.

Hai là, chuyển đổi số y tế giúp nâng cao chất lượng dịch vụ y tế. Điều này có được nhờ sổ sức khỏe điện tử, hệ thống thông tin quản lý bệnh viện, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và hỗ trợ điều trị từ xa (telemedicine).

Hồ sơ sức khỏe điện tử là một công cụ quan trọng trong việc chăm sóc sức khỏe toàn diện cho người dân, giúp người dân tự theo dõi được các thông tin của mình, từ kết quả xét nghiệm, lịch sử bệnh án đến thông tin về thuốc và bệnh lý liên quan. Thông qua sổ này, bác sĩ có thể có đầy đủ và chính xác thông tin để chẩn đoán và điều trị bệnh hiệu quả hơn.

Hệ thống quản lý bệnh viện (HIS) giúp quản lý hồ sơ bệnh án, theo dõi sức khỏe và thanh toán viện phí. Hệ thống quản lý bệnh viện cho phép cập nhật thông tin về sức khỏe và kết quả xét nghiệm, hỗ trợ chẩn đoán và điều trị hiệu quả hơn. Ngoài ra, HIS còn giúp quản lý thanh toán viện phí dễ dàng và chính xác.

Trí tuệ nhân tạo là một công nghệ mới được sử dụng trong y tế, giúp chẩn đoán bệnh chính xác hơn. Thông qua phân tích dữ liệu và học máy, AI có thể nhận diện triệu chứng bệnh và đưa ra khuyến nghị điều trị chính xác.  Trí tuệ nhân tạo có thể giúp giảm tỷ lệ chẩn đoán sai hoặc bỏ sót ca bệnh, qua đó làm tăng chất lượng dịch vụ y tế.

Hỗ trợ điều trị từ xa là tính năng quan trọng trong việc chuyển đổi số y tế. Nó giúp kết nối người dân với các chuyên gia y tế hàng đầu, giúp cho việc tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao trở nên dễ dàng hơn, nhất là đối với vùng sâu, vùng xa. Đặc biệt, hỗ trợ khám, chữa bệnh từ xa (telehealth), giúp đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật cho nhân viên y tế tại các vùng khó khăn, từ đó nâng cao trình độ chuyên môn và chất lượng dịch vụ y tế.

Ba là, chuyển đổi số giúp giảm chi phí chăm sóc sức khỏe. Nó giúp tiết kiệm thời gian và chi phí đi lại cho người dân. Công nghệ số còn giúp giảm chi phí trong các quy trình quản lý hồ sơ, khám, xét nghiệm và điều trị, như bệnh án điện tử thay thế bệnh án giấy, chụp X-quang không cần in phim, hệ thống đơn thuốc điện tử thay thế đơn thuốc bằng giấy. Thông qua sổ sức khỏe điện tử, bác sĩ có thể xem lại lịch sử bệnh án và kết quả xét nghiệm trước đó của bệnh nhân để đưa ra quyết định điều trị chính xác hơn. Điều này giúp tiết kiệm chi phí và tránh việc làm lại các xét nghiệm hay điều trị không cần thiết, từ đó giảm bớt gánh nặng tài chính cho người dân.

Bốn là, chuyển đổi số y tế tạo điều kiện cho người dân tăng cường khả năng tự chăm sóc sức khỏe thông qua việc theo dõi sức khỏe cá nhân qua các thiết bị thông minh, truy cập thông tin y tế uy tín và chính xác từ các nguồn đáng tin cậy, cũng như tham gia các chương trình giáo dục sức khỏe trực tuyến. Điều này giúp nâng cao nhận thức và kiến thức về sức khỏe của mọi người, từ đó giúp họ có lối sống lành mạnh hơn và phòng tránh được nhiều căn bệnh.

3. Ngành Y tế Thanh Hóa đẩy mạnh chuyển đổi số

Thời gian qua, với phương châm đổi mới cơ chế phục vụ, lấy người bệnh làm trung tâm, các đơn vị trong ngành y tế Thanh Hóa đã ứng dụng triệt để công nghệ thông tin, từng bước số hóa các hoạt động khám, chữa bệnh, làm bước "đột phá" trong cải cách hành chính, giảm phiền hà tối đa cho người bệnh…

Trong đó, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thanh Hóa là đơn vị tiên phong triển khai hoạt động ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) trong khám, chữa bệnh và đã được Cục CNTT – Bộ Y tế công bố triển khai Bệnh án điện tử (BAĐT) thay thế bệnh án giấy vào ngày 25/7/2022, là một trong 34 cơ sở khám, chữa bệnh và bệnh viện thứ 25 trong cả nước công bố triển khai bệnh án điện tử.

Bệnh viện đã đẩy mạnh đầu tư cơ sở hạ tầng, hoàn thiện các hệ thống phần mềm, ứng dụng CNTT, chuyển đổi số trong hoạt động quản lý, KCB, quan tâm chú trọng nâng cao nghiệp vụ cho cán bộ chuyên môn để đáp ứng sự đổi mới, không ngừng nỗ lực đầu tư cơ sở vật chất, hạ tầng, ứng dụng CNTT trong nhiều lĩnh vực hoạt động.

Bệnh viện Đa khoa Hợp Lực và Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Hợp Lực đã triển khai xây dựng bệnh án điện tử theo Thông tư 54 năm 2017 của Bộ Y tế quy định về bộ tiêu chí ứng dụng công nghệ thông tin tại cơ sở khám chữa bệnh và Thông tư 46 năm 2018 của Bộ Y tế quy định về hồ sơ bệnh án điện tử. Hệ thống y tế Hợp Lực bắt đầu triển khai khảo sát, chuẩn bị các điều kiện thực hiện bệnh án điện tử từ năm 2019. Từ tháng 6/2024 đến nay, đơn vị đã hoàn thành các điều kiện, bắt đầu vận hành và tối ưu hoá quy trình thực hiện bệnh án điện tử tại 2 bệnh viện.

Cùng với các bệnh viện tuyến tỉnh, nhiều bệnh viện tuyến huyện cũng đã tăng cường đầu tư máy móc, nâng cấp hạ tầng CNTT, triển khai hệ thống phần mềm quản lý bệnh viện, hệ thống lấy số tự động, bệnh án điện tử. Đặc biệt, đã áp dụng triệt để việc chuyển đổi số trong kết nối trực tuyến để đào tạo nâng cao nghiệp vụ, chuyển giao kỹ thuật, theo kiểu cầm tay chỉ việc, đặc biệt là hội chẩn từ xa với các chuyên gia tuyến Trung ương để xử lý những ca bệnh khó, thay cho việc chuyển bệnh nhân lên tuyến trên.

Tại tuyến xã, bên cạnh việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, hầu hết các trạm y tế đã có sự đầu tư về máy móc, trang thiết bị, ứng dụng CNTT và từng bước số hóa trong hoạt động, đã tạo điều kiện giúp các trạm y tế chuyển đổi số, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.

Sở Y tế Thanh Hóa đã kết hợp chặt chẽ ứng dụng CNTT với nhiệm vụ cải cách hành chính; triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng quản lý, điều hành tại Sở, quản lý tổng thể tại cơ sở khám, chữa bệnh và các đơn vị trong ngành; triển khai các phần mềm quản lý bệnh viện, các phần mềm chuyên ngành trong lĩnh vực y tế; triển khai các ứng dụng thông minh trong chẩn đoán hình ảnh (xây dựng hệ thống PACS) kết nối với hệ thống quản lý bệnh viện (phần mềm HIS).

100% các bệnh viện thực hiện việc kết xuất dữ liệu phục vụ công tác thanh, quyết toán chi phí KCB BHYT. 100% văn bản đến và đi (trừ văn bản mật) được thực hiện trên môi trường mạng. Tỷ lệ văn bản điện tử có ký số đạt 100%, văn bản điện tử đã thay thế hoàn toàn văn bản giấy tại cơ quan Sở Y tế. 100% cán bộ, công chức tại cơ quan Sở Y tế sử dụng thư điện tử công vụ trong công việc. 100% đơn vị trực thuộc sở đều đã có hộp thư điện tử và triển khai thực hiện việc trao đổi thông tin qua môi trường mạng. Sở Y tế duy trì sử dụng hộp thư điện tử công vụ của sở dễ tiếp nhận và gửi văn bản thông qua hệ thống thư điện tử của tỉnh.

Ngành cũng đã tích cực triển khai ứng dụng VSSID - bảo hiểm xã hội số với thẻ bảo hiểm y tế đã được tích hợp vào căn cước công dân để đăng ký KCB, qua đó, góp phần quan trọng nâng cao chất lượng dịch vụ y tế, hướng đến xây dựng nền y tế hiện đại, hiệu quả. Kết quả đạt được từ ngày 01/01/2024: 676 cơ sở y tế có khám chữa bệnh

BHYT đã triển khai việc sử dụng thẻ CCCD gắn chíp thay thế thẻ BHYT trong khám bệnh, chữa bệnh; đã có 2.740.041 lượt tra cứu, trong đó lượt tra cứu thành công là 2.420.327 lượt, đạt tỷ lệ 88,3%. Số lượng CCCD được đồng bộ với thẻ BHYT còn hiệu lực để đi khám chữa bệnh bằng CCCD là 3.187.092.

Sở Y tế Thanh Hóa đã tiến hành rà soát toàn bộ TTHC thuộc thẩm quyền quản lý và giải quyết của Sở; kết quả đã trình UBND tỉnh đưa 54 TTHC đủ điều kiện thực hiện dịch vụ công trực tuyến toàn trình, 72 TTHC thực hiện dịch vụ công trực tuyến một phần, 53 TTHC đặc thù không là dịch vụ công trực tuyến; Tỷ lệ hồ sơ trực tuyến tiếp nhận và giải quyết tại Sở Y tế luôn đạt trên 99% trên tổng số hồ sơ tiếp nhận.

Chuyển đổi số đã tác động trực tiếp đến các đối tượng và các dịch vụ cung cấp của ngành y tế, thay đổi cách tiếp nhận các dịch vụ y tế truyền thống sang các dịch vụ y tế số mà nền tảng là dữ liệu số. Hiện nay, sau nhiều nỗ lực, tập trung nhiều giải pháp, công tác chuyển đổi số trong ngành y tế tỉnh đã và đang gặt hái được nhiều kết quả đáng ghi nhận. Đến thời điểm hiện tại, số nhân khẩu trên địa bàn toàn tỉnh đã được tạo lập hồ sơ sức khỏe điện tử đạt 94,5%.

Tại Thanh Hoá, 100% bệnh viện tuyến huyện đã kết nối hệ thống khám chữa bệnh từ xa với các bệnh viện tuyến Trung ương, 669/669 cơ sở y tế triển khai sử dụng thẻ căn cước công dân gắn chíp thay thế thẻ bảo hiểm y tế trong khám bệnh, chữa bệnh; 42 cơ sở y tế thực hiện liên thông giấy khám sức khỏe cho lái xe, 57 cơ sở y tế liên thông giấy chứng sinh, 17 cơ sở y tế liên thông giấy chứng tử… 671 cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trên địa bàn tỉnh được Sở Y tế cấp mã liên thông cơ sở; 4.038 bác sỹ được cấp mã liên thông bác sỹ; 524 cơ sở đã tiến hành liên thông đơn thuốc lên hệ thống đơn thuốc Quốc gia; tổng số đơn thuốc được liên thông đến thời điểm hiện tại là 7.941.027.

Lãnh đạo Sở Y tế Thanh Hóa cho biết: Trong những năm gần đây, ngành Y tế Thanh Hóa đã quyết liệt triển khai ứng dụng CNTT, chuyển đổi số vào phục vụ công tác quản lý, điều hành, quản trị BV, giám sát dịch bệnh, quản lý sức khỏe cho người dân. Với mục tiêu kết hợp chặt chẽ ứng dụng CNTT với nhiệm vụ cải cách hành chính; triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng quản lý điều hành tại Sở Y tế cùng quản lý tổng thể tại đơn vị khám chữa bệnh và các đơn vị trong ngành. Công tác cải cách thủ tục hành chính được đẩy mạnh đã giảm thời gian chờ khám bệnh và thanh toán BHYT, tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho người bệnh khi đi khám, chữa bệnh. 

Dẫu đạt rất nhiều thành quả, tuy nhiên việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số vẫn còn nhiều khó khăn khi nguồn lực đầu tư còn hạn chế. Chi phí về công nghệ thông tin chưa được kết cấu vào giá viện phí. Ngành chưa có phần mềm thống nhất, liên thông dữ liệu cho các đơn vị. Một bộ phận cán bộ viên chức ngại đổi mới… Tuy nhiên với quan điểm khó ở khâu nào, gỡ vướng ở khâu đó, và thực hiện theo lộ trình, ngành y tế Thanh Hóa đang nỗ lực triển khai thực hiện nhiều giải pháp, cách làm mới, phấn đấu hoàn thành mục tiêu của chương trình chuyển đổi số y tế quốc gia đến năm 2025 và định hướng đến năm 2030./.

Quách Hồng – Khoa TTGDSK