Bệnh tay chân miệng thường xảy ra quanh năm, nhưng bùng phát mạnh vào 2 thời điểm: Từ tháng 3 đến tháng 5 (mùa xuân - hè); Từ tháng 9 đến tháng 11 (mùa thu - đông). Nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời, bệnh có thể gây ra biến chứng nguy hiểm về thần kinh, tim mạch và hô hấp, đe dọa đến tính mạng của trẻ. Vì vậy việc nhận biết sớm bệnh tay chân miệng ở trẻ là vô cùng quan trọng.

Triệu chứng điển hình của bệnh tay chân miệng

Bệnh tay chân miệng có thời gian ủ bệnh (là giữa thời gian bị nhiễm và khởi phát triệu chứng) thường từ 3-7 ngày.

Khi mắc bệnh, triệu chứng ban đầu ở trẻ có thể là sốt và thường kèm theo đau họng. Trẻ cảm giác khó chịu và xuất hiện tình trạng biếng ăn. Khoảng 1 hoặc 2 ngày sau khi khởi phát sốt, vết loét gây đau và mụn nước sẽ xuất hiện trong miệng hoặc họng, hoặc cả hai.

Mụn nước có khả năng xuất hiện ở tay, chân, miệng, lưỡi, bên trong má và đôi khi ở mông (ở mông thường do tiêu chảy gây ra). Mụn nước ít khi gây ngứa ở trẻ em, nhưng có thể gây ngứa dữ dội ở người lớn. Vết loét và mụn nước thường tự khỏi trong một tuần hoặc lâu hơn.

Bệnh tay chân miệng thường nhẹ và chỉ gây sốt trong vài ngày, các dấu hiệu và triệu chứng cũng tương đối nhẹ. Hãy liên hệ với bác sĩ nếu trẻ sốt cao ≥ 39°C, khó hạ; Giật mình, run tay chân, đi loạng choạng; Thở mệt, tím tái, lơ mơ, ngủ li bì.

Các giai đoạn của bệnh tay chân miệng

- Giai đoạn khởi phát (1-2 ngày đầu):

+ Sốt nhẹ hoặc sốt cao.

+ Mệt mỏi, chán ăn, đau họng, chảy nước miếng nhiều.

+ Một số trẻ nôn ói, tiêu chảy nhẹ.

- Giai đoạn toàn phát (3-10 ngày):

+ Nổi bóng nước nhỏ ở niêm mạc miệng (trong má, lợi, lưỡi, vòm họng), khiến trẻ đau, khó ăn uống.

+Xuất hiện hồng ban hoặc mụn nước ở lòng bàn tay, bàn chân, đầu gối, mông.

+ Trẻ quấy khóc, ngủ ít, biếng ăn.

- Dấu hiệu nặng cần đưa trẻ đi viện ngay:

+Sốt cao ≥ 39°C, khó hạ.

+Giật mình, run tay chân, đi loạng choạng.

+ Thở mệt, tím tái, lơ mơ, ngủ li bì; nôn ói nhiều, quấy khóc (dỗ không nín).

Chăm sóc trẻ mắc bệnh tay chân miệng tại nhà

- Cho trẻ nghỉ ngơi tại phòng riêng, thoáng mát, tránh gió lùa.

- Vệ sinh thân thể hằng ngày bằng nước sạch, lau khô nhẹ nhàng.

- Cho trẻ ăn thức ăn mềm, nguội, dễ tiêu hóa như cháo, súp, sữa; tránh đồ cay, nóng, chua, mặn.

- Uống đủ nước, có thể cho uống oresol hoặc nước trái cây tươi.

- Theo dõi sát các dấu hiệu chuyển nặng (giật mình, thở nhanh, sốt cao, lừ đừ) và đưa đến bệnh viện ngay khi cần thiết.

Các biện pháp phòng bệnh

* Đối với nhà trường

- Thực hiện nghiêm túc vệ sinh môi trường, khử khuẩn toàn bộ khuôn viên lớp học, nhà vệ sinh, đồ chơi, tay nắm cửa, tay vịn cầu thang… bằng dung dịch Cloramin B 0,5% ít nhất 1-2 lần/tuần.

- Đảm bảo nước sạch, xà phòng rửa tay, dung dịch sát khuẩn tại tất cả các lớp.

- Theo dõi sức khỏe trẻ hằng ngày, đặc biệt trong mùa dịch; nếu phát hiện trẻ có biểu hiện nghi ngờ, phải cách ly ngay, thông báo phụ huynh và trạm y tế xã/phường.

- Phối hợp cùng phụ huynh tuyên truyền, cập nhật thông tin về dịch bệnh, hướng dẫn chăm sóc trẻ đúng cách.

* Đối với giáo viên

- Hướng dẫn trẻ rửa tay bằng xà phòng dưới vòi nước chảy theo 6 bước, đặc biệt trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và sau khi chơi đồ chơi.

- Nhắc trẻ không mút tay, không ngậm đồ chơi, không uống chung cốc, dùng chung khăn.

- Giữ lớp học thông thoáng, đủ ánh sáng, lau sàn, bàn ghế, đồ chơi mỗi ngày bằng dung dịch sát khuẩn.

- Khi thấy trẻ có dấu hiệu nghi ngờ, báo ngay cho nhân viên y tế để xử lý kịp thời, không giấu bệnh.

* Đối với phụ huynh

- Giữ gìn vệ sinh cá nhân và môi trường sống của trẻ: tắm rửa, thay quần áo sạch mỗi ngày, cắt móng tay ngắn.

- Cho trẻ ăn chín, uống sôi, không cho trẻ ăn thức ăn để lâu, ôi thiu.

- Rèn cho trẻ thói quen rửa tay thường xuyên bằng xà phòng.

- Khi trẻ ốm, sốt, nổi mụn nước, cần cho trẻ nghỉ học ngay, không tự điều trị tại nhà mà đưa đến cơ sở y tế để khám và theo dõi.

- Không cho trẻ đến lớp quá sớm sau khi khỏi bệnh, cần nghỉ ít nhất 10–14 ngày để đảm bảo an toàn, tránh lây lan cho các bạn khác.

Bệnh tay chân miệng hoàn toàn có thể phòng tránh được nếu mọi người cùng nâng cao ý thức, thực hiện vệ sinh cá nhân và môi trường sạch sẽ, phát hiện sớm, xử lý đúng cách.