Ảnh: Khám sức khỏe phát hiện bệnh nghề nghiệp tại một doanh nghiệp may mặc trên địa bàn xã Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa.

Hàng năm có khoảng từ 250 đến 500 trường hợp được Viện giám định Y khoa kết luận là bị bệnh... đặc biệt ở những người lao động thường xuyên tiếp xúc với âm thanh lớn trong thời gian dài. Bệnh diễn tiến âm thầm, khó nhận biết ở giai đoạn đầu và khi phát hiện ra thì thường không thể hồi phục. Dù có thể phòng tránh bằng các biện pháp bảo vệ phù hợp, nhiều người lao động vẫn chủ quan trước tác động của tiếng ồn trong công việc, dẫn đến suy giảm thính lực nghiêm trọng. Trong bối cảnh công nghiệp hóa phát triển mạnh mẽ, việc nâng cao nhận thức và thực hiện các biện pháp phòng ngừa điếc do tiếng ồn là điều cần thiết để bảo vệ sức khỏe thính giác cho người lao động.

Hiện nay, tỉ lệ người lao động đang làm việc trong môi trường có tiếng ồn như công trường xây dựng, nhà máy, mỏ, sân bay,... hay thậm chí một số nghề liên quan đến âm nhạc, nguy cơ mắc bệnh điếc nghề nghiệp là rất cao. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ước tính hơn 600 triệu người lao động trên toàn thế giới tiếp xúc với mức độ tiếng ồn nguy hại hằng ngày. Tại Việt Nam, theo thống kê của Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP. Hồ Chí Minh (HCDC) năm 2025, bệnh nghề nghiệp chiếm tỷ lệ cao nhất hiện nay là điếc. Tỷ lệ người khám điếc trên tổng số người khám bệnh nghề nghiệp chung là 41%. Trong số người khám ĐNN thì tỷ lệ người được chẩn đoán ĐNN là 0,38%, chiếm tỷ lệ gần 90% so với các bệnh nghề nghiệp khác. Bệnh phổ biến ở nam giới, độ tuổi thường gặp là 35-45 tuổi.

 Đây là một bệnh có thể ngăn ngừa nhưng do không được chú ý tới nên khi phát hiện thì bệnh không thể hồi phục. ĐNN là bệnh do tiếp xúc với tiếng ồn của môi trường lao động, cường độ cao trên mức gây hại (trên 85 dBA). Âm thanh cường độ cao gây hại tác động như một vi chấn thương âm trong thời gian dài và gây tổn thương không hồi phục ở các tế bào tiếp nhận âm thanh ở tai trong. Bệnh ĐNN diễn tiến chậm, phụ thuộc vào cường độ tiếng ồn và thời gian tiếp xúc. Ví dụ thính lực có thể bị ảnh hưởng nếu tiếp xúc với tiếng động lớn (tiếng nổ). Nhưng nếu chỉ tiếp xúc thời gian ngắn và âm lượng không quá lớn thì thính lực sẽ được cải thiện khi các tế bào tiếp nhận âm thanh ở tai trong hồi phục. Đáng chú ý, đa số những người tiếp xúc với tiếng ồn thường xuyên không thể nhận thấy tác hại của nó cho đến một ngày chợt nhận ra rằng mình không thể nghe tốt như trước đây. Và việc tiếp xúc lâu dài với tiếng ồn quá mức có thể dẫn đến giảm thính lực vĩnh viễn.

Dấu hiệu nhận biết bệnh Điếc nghề nghiệp: Khi bị ĐNN, người bệnh ở trong giai đoạn kích ứng vài tuần đến vài tháng sau khi tiếp xúc với tiếng ồn. Người lao động sẽ cảm thấy ù tai, nghe kém sau khi hết giờ làm việc. Thông thường, những người thân trong gia đình sẽ nhận thấy người đó có vấn đề về thính lực trước khi chính họ nhận ra điều đó.

Dự phòng bệnh Điếc nghề nghiệp: Bệnh tuy không có khả năng hồi phục nhưng có thể dự phòng được bằng các biện pháp đơn giản. Để dự phòng bệnh, môi trường lao động cần phải được đo quan trắc môi trường làm việc hàng năm; luôn đảm bảo cường độ tiếng ồn tiếp xúc phải dưới 85 dBA. Thêm vào đó, nơi làm việc cần có quy định thời gian tiếp xúc với tiếng ồn (nếu có vượt quá tiêu chuẩn), cải thiện tiếng ồn bằng các biện pháp kỹ thuật: cách âm, bôi trơn dầu máy …Khi tuyển dụng người lao động vào các vị trí có tiếp xúc với tiếng ồn cần khám sức khỏe để đảm bảo không có các tổn thương trước đó ở cơ quan thính lực. Người lao động cần được khám, phát hiện sớm tình trạng mất thính lực thông qua khám định kỳ và sàng lọc thính lực. Ngoài ra, cần truyền thông giáo dục để người lao động tự giác mang, đeo thiết bị bảo hộ lao động (nút tai chống ồn…) Đối với người lao động sau khi được giám định ĐNN cần bố trí công việc khác phù hợp với sức khoẻ và sử dụng tai nghe tại nơi làm việc, trong cuộc sống hàng ngày giúp duy trì chất lượng cuộc sống.